Amelogenesis imperfecta (AI) verwijst naar een groep zeldzame genetische aandoeningen die de glazuurontwikkeling in zowel het melkgebit als het blijvende gebit aantasten.1 Deze aandoeningen leiden tot structurele en esthetische defecten in nagenoeg het volledige gebit, wat aanzienlijke functionele en psychosociale uitdagingen met zich meebrengt. Omdat AI een aanzienlijke variabiliteit vertoont in klinische presentatie en overervingspatronen, zijn een nauwkeurige diagnose, genetische counseling en een op maat gemaakt, multidisciplinair behandelplan cruciaal. De behandeling vereist vaak complexe en tijdrovende interventies en brengt aanzienlijke kosten met zich mee   Uit onderzoek blijkt dat directe adhesieve restauraties een minimaal invasieve en succesvolle behandelmethode kunnen zijn voor jonge patiënten met de diagnose AI.2,3 Voortbouwend op deze principes, schetst de volgende casus het diagnostische proces en de stapsgewijze behandelmethode.

 

Deze casus betrof een 18-jarige gezonde man die werd doorverwezen voor een volledige rehabilitatie na een voltooide orthodontische behandeling (Afb. 1). Bij de patiënt was Amelogenesis Imperfecta (AI) vastgesteld, specifiek het hypoplastische subtype, dat wordt gekenmerkt door een onvolledige glazuurvorming terwijl het oppervlak hard blijft (Afb. 2a).4 Deze aandoening leidde tot aanzienlijke esthetische en functionele uitdagingen. Gelukkig ervoer de patiënt geen uitgesproken overgevoeligheid.
Een opvallend klinisch kenmerk van AI is de frequente associatie met een open beet in de frontregio.5 In dit geval had de patiënt een open beet en slechts één occlusaal contact op de tweede molaar links (Afb. 2b). Orthodontische therapie zorgde slechts voor een beperkte verbetering in de sluiting van de frontbeet en creëerde geen ideale tandposities voor de restauratieve fase.

De patiënt gaf aan wittere tanden te wensen, maar meldde geen noemenswaardige problemen met het kauwcomfort. Bij het eerste consult onthulde een uitgebreid mondonderzoek een goede mondhygiëne en geen actieve pathologie. Bij de esthetische beoordeling werden een middenlijnafwijking, een onjuiste boogvorm, diastemen in zowel de front- als de zijdelingse regio, afwijkende tandinclinaties en een milde gingivale asymmetrie vastgesteld (Afb. 3). Gelukkig had de patiënt een lage lachlijn, waardoor dit esthetisch niet storend was en er dus geen gingivoplastie werd uitgevoerd. Ten behoeve van de behandelingsplanning werden klinische foto’s en een intra-orale scan (Afb. 4) gemaakt.

Er werd aanvankelijk een digitale wax-up gemaakt zonder de verticale dimensie van de occlusie aan te passen, aangezien de patiënt al een open beet had. Door deze benadering werd voorkomen dat de anterieure tanden te lang werden (Afb. 5).

Om de esthetiek, functie en fonetiek te evalueren, werd een mock-up naar de mond overgebracht met behulp van Tempsmart DC (GC), kleur A2 (Afb. 6). Deze werd door de patiënt goedgekeurd zonder dat er verdere wijzigingen nodig waren.

 

Figuur 1: Extraorale foto’s vóór de behandeling. a) profielzicht; b) vooraanzicht, glimlachend; c) vooraanzicht, in rust.

 

Figuur 2: a) Intraorale foto vóór de behandeling

 

Figuur 2: b) Tanden in occlusie. Let op de open beet.

 

Afb. 3: Esthetische beoordeling. Let op het diastema en de verschuiving van de middellijn.

 

Afb. 4: Intraorale scan vóór de behandeling.

 

Afb. 5: Digitale wax-up. De verticale dimensie van de occlusie werd niet gewijzigd.

 

Afb. 6: Mock-up met TEMPSMART DC, kleur A2 om esthetiek en functie te testen. a) Intraoraal zicht. b) extraoraal zicht

 

Keuze van behandeling

Het behandeldoel was om een volledige occlusie te bewerkstelligen en tegelijkertijd het gewenste esthetische resultaat te bereiken. Gezien de jonge leeftijd van de patiënt was het essentieel om de minst invasieve behandeloptie te kiezen.

Ter ondersteuning van de planning werd SmileCloud-software gebruikt voor nauwkeurige diktemetingen om de juiste materiaalkeuzes en technieken te bepalen. De intra-orale scan werd uitgelijnd met de digitale wax-up en een dwarsdoorsnede-analyse toonde slechts 0,8 mm ruimte voor restauraties aan (Afb. 7).

De volgende behandelopties werden besproken:

Indirecte restauraties in de zijdelingse delen (onlays):
Met slechts 0,8 mm beschikbare ruimte voor de restauratie zou tandpreparatie nodig zijn geweest om de noodzakelijke 1-1,5 mm ruimte voor indirecte materialen te verkrijgen, gezien de minimale diktevereisten. Deze optie werd daarom afgewezen omdat deze te invasief zou zijn, zeker gezien de jonge leeftijd van de patiënt.

Composietopbouw met de stempeltechniek:
Hoewel deze methode volledig additief is, zou conventioneel composiet lastig zijn om te gebruiken voor het sluiten van diastemen in de zijdelingse delen vanwege de beperkte vloei.

Composietopbouw uit vrije hand:
Deze optie is eveneens minimaal invasief, maar mist voorspelbaarheid, vooral wat betreft het bereiken van een goede occlusie.

Moulding Injection Technique (MIT):6,7
Het voordeel van deze techniek is de voorspelbaarheid en het volledig additieve karakter. Bovendien is het gekozen materiaal — G-ænial Universal Injectable (GC) — ideaal voor het sluiten van de diastemen vanwege de uitstekende vloei, terwijl het voldoende sterk is. Daarom werd gekozen voor MIT.

Omdat werd besloten om MIT te gebruiken, werd de digitale wax-up aangepast om de stabiliteit van de siliconen stents te optimaliseren (Afb. 8). Specifiek werd de wax-up palatinaal in de frontregio en cervicaal in de zijdelingse regio gereduceerd tot aan het meest prominente deel van de tand.  Vervolgens werden modellen met een hoge resolutie geprint om de zichtbare laaglijnen te vermijden die doorgaans ontstaan bij een lagere printresolutie. De stents werden gemaakt van een zeer transparante polyvinylsiloxaan (EXACLEAR, GC), om visuele controle van de hoeveelheid geïnjecteerd composiet mogelijk te maken en de lichtpolymerisatie door de stent heen te optimaliseren. De stents werden vervolgens gesneden en bijgewerkt om het plaatsen tijdens de klinische procedure te vergemakkelijken. Deze aanpassing voorkwam ook de noodzaak voor rubberdam-isolatie over de volledige boog van tweede molaar tot tweede molaar, wat het ongemak voor de patiënt zou hebben vergroot en de stabiliteit van de klemmen in gevaar zou hebben gebracht.

Afb. 7: Verificatie van de restauratiedikte in SmileCloud

 

Afb. 8: Digitaal trimmen van de wax-up om de stentstabiliteit te maximaliseren

 

Kleurselectie

Om de kleur te testen, werd G-ænial Universal Injectable, kleur A2, direct op de onbehandelde centrale tand geïnjecteerd met behulp van de siliconen sleutels die voor de procedure waren voorbereid. Er was een goede dekking van het “gelige” oppervlak (Afb. 9). De patiënt was ook zeer tevreden, omdat het voldeed aan zijn voorkeur voor wittere tanden met behoud van een natuurlijke chromatische uitstraling.

 

Afb. 9: Kleurselectie. Kleur A2 werd gekozen voor alle opbouwen.

 

Behandeling

Alle stappen van de behandeling werden uitgevoerd onder rubberdam-isolatie, ook al was diepe gingivale retractie gecompliceerd vanwege het gebrek aan glazuur en de kleine tandgrootte. De behandeling verliep van de onderste posterieure (Afb. 10a) naar de bovenste posterieure (Afb. 10b-d) sextanten, gevolgd door de onderste anterieure (Afb. 11) en tenslotte de bovenste anterieure (Afb. 12) sextanten. Vanwege de beperkte ruimte in de regio van de tweede molaar werden deze tanden afgedekt uit de vrije hand in plaats van met de stenttechniek. Zoals eerder vermeld, was het occlusale contact in de beginfase beperkt tot de linker tweede molaar, waardoor de noodzakelijke volumetoename tot deze regio beperkt bleef.

Elke keer werd een standaardvolgorde gevolgd:

  • Air abrasion werd gebruikt zonder verdere tandpreparatie om het oppervlak te reinigen en op te ruwen
  • Adhesief protocol: Tanden werden adhesief gebonden met G-Premio BOND (GC) met de selectieve etsmethode. De tanden werden om en om behandeld (Afb. 10b en 11a).
  • Isolatie: Teflon-tape werd gebruikt om aangrenzende tanden te separeren
  • Injectievolgorde: De tanden werden om en om geïnjecteerd met G-ænial Universal Injectable, kleur A2.8
  • Na het verwijderen van overtollig materiaal volgde de injectie van de resterende tanden.

 

Afb. 10: De behandeling begon met de posterieure sextanten. a) Behandeling van de onderste posterieure sextanten. b) Adhesieve procedure met G-Premio BOND (GC) na zandstralen; c) MIT met G-ænial Universal Injectable (GC), kleur A2; d) Behandeling van de bovenste posterieure sextanten.



 

Afb. 11: Behandeling van het onderste anterieure sextant. a) Adhesieve procedure met G-Premio BOND na zandstralen; b) Na injectie van elke tweede tand; c) na injectie van de resterende tanden

 

Afb. 12: Behandeling van het bovenste anterieure sextant. a) Injectie met G-ænial Universal Injectable; b) Vóór het afwerken en polijsten; c) Na het polijsten.

 

Finalisatie van de behandeling

Na de initiële afwerking met een scalpel, schuurschijfjes (Soflex, Solventum) en grijze polijstpunten (EVE), werden verdere afwerking en polijsten voltooid tijdens een aparte afspraak (Afb. 13). Alle marges werden verfijnd en occlusie en articulatie werden aangepast. Ondanks de initiële open beet werden een stabiele occlusie en hoektandgeleiding bereikt. De afwijking van de middellijn werd gedeeltelijk gecorrigeerd; een volledige correctie werd niet geprobeerd omdat hiervoor invasieve preparatie nodig geweest zou zijn. De lichte verschuiving die overbleef, stoorde de patiënt niet. Alle tanden werden gepolijst met een reeks spiraalvormige polijstschijfjes (Diacomp Plus Twist, EVE), gevolgd door het opwrijven met een geitenharen borstel met diamantpolijstpasta (DiaPolisher Paste, GC). Daarnaast werd een extra laag injecteerbaar composiet toegevoegd aan de cervicale regio van tand 41 om dit gebied volledig te bedekken.

 

Afb. 13: Resultaat na additieve behandeling. Er kon een stabiele occlusie worden vastgesteld.

 

Controle

Bij de controleafspraak na 5 weken vertoonden de restauraties een uitstekende integratie en de patiënt uitte grote tevredenheid over het resultaat. De mondhygiëne was echter suboptimaal; daarom werden de mondhygiëne-instructies herhaald (Afb. 14).

Afb. 14: Instructies voor mondhygiëne werden herhaald tijdens de controleafspraak.

Conclusie

Amelogenesis imperfecta is een complexe aandoening die een patiëntspecifieke aanpak vereist. In dit geval werd bij de patiënt de hypoplastische vorm vastgesteld en onderging hij een volledige gebitsrehabilitatie met behulp van een puur additieve composiettechniek. De injectiemethode was in dit geval uiterst nuttig voor het beheersen van het diastema en het bereiken van een voorspelbare anatomische reconstructie.

 

Referenties

  1. Reuter AK, Ehlers V. Functional and aesthetic treatment of patients with tooth structure anomalies: A narrative review. 2025;17(7):e88878.
  2. Sabatini C, Guzmán-Armstrong S. A conservative treatment for amelogenesis imperfecta with direct resin composite restorations: a case report. J Esthet Restor Dent. 2009;21(3):161-9.
  3. Tekçe N, Demirci M, Sancak EI, Güder G, Tuncer S, Baydemir C. Clinical performance of direct posterior composite restorations in patients with Amelogenesis Imperfecta. Oper Dent. 2022;47(6):620-629. doi: 10.2341/21-106-C.
  4. Witkop CJ Jr. Amelogenesis imperfecta, dentinogenesis imperfecta and dentin dysplasia revisited: problems in classification. J Oral Pathol. 1988;17(9-10):547-53.
  5. Alachioti XS, Dimopoulou E, Vlasakidou A, Athanasiou AE. Amelogenesis imperfecta and anterior open bite: Etiological, classification, clinical and management interrelationships. J Orthod Sci. 2014;3(1):1-6.
  6. Terry DA, Powers JM. A predictable resin composite injection technique, Part I. Dent Today. 2014;33(4):96-101.
  7. Terry DA, Powers JM, Mehta D, Babu V. A predictable resin composite injectiontechnique, part 2. Dent Today. 2014;33(8):12.
  8. Geštakovski D. The injectable composite resin technique: minimally invasive reconstruction of esthetics and function. Clinical case report with 2-year follow-up. Quintessence Int. 2019;50(9): 712-719.

 

Linda Panbachi is afgestudeerd aan de Universiteit van Kopenhagen en is momenteel in opleiding tot specialist in de restauratieve tandheelkunde aan de KU Leuven, waar zij de master-na-master in de restauratieve tandheelkunde volgt. Ze heeft een bijzondere interesse in adhesieve tandheelkunde en volledige gebitsrehabilitaties, en vindt het leuk om nieuwe klinische technieken te verkennen die zowel functionele als esthetisch hoogwaardige behandelresultaten ondersteunen.